Het is een doordeweekse ochtend op kinderboerderij De Kienehoef wanneer ik aanschuif aan de grote tafel in de keuken. De geur van verse bouillon vult de ruimte. Links van me rolt iemand geconcentreerd gehaktballetjes voor de soep, een voor een, met volle toewijding. Aan de andere kant zie ik hoe de bouillonblokjes zorgvuldig in grote pannen verdwijnen. “In iedere pan zes,” roept Joan van Berlo terwijl hij plaatsneemt. Tussendoor wijst hij iemand op een vergeten mes, stelt een ander gerust die twijfelt over de soep, en geeft een knikje naar buiten waar iemand bezig is de stoep schoon te maken. Het is een levendige, warme chaos, een omgeving waar iedereen op zijn plek lijkt. Hier werkt Joan al 41 jaar met mensen met een verstandelijke beperking, al heet de organisatie inmiddels ‘Dichterbij’.

Door: Caroline van der Linden

Maar aanstaande donderdag is het zover: dan neemt Joan afscheid. Niet omdat hij het zat is, niet omdat hij toe is aan iets anders, maar omdat het tijd is. Na 41 jaar werken, waarvan meer dan drie decennia op de Kienehoef, mag hij met pensioen. 64 jaar is hij, “maar ik ga nog niet stilzitten hoor,” zegt hij met een lach. “Daar ben ik niet voor gemaakt.”

Een onverwachte weg
Joan kwam niet direct op de kinderboerderij terecht. In het begin werkte hij overal en nergens. “Ik wilde wel per se de zorg in, maar ik wist nog niet wat precies bij me paste,” vertelt hij. Via via kwam hij uiteindelijk terecht bij wat toen nog Dagverblijf Drie Gemalen heette. En daar viel alles op zijn plek. Toen de mogelijkheid kwam om bij de kinderboerderij te gaan werken, twijfelde hij niet. “Niemand durfde eigenlijk. Het was de eerste buitentraining met cliënten. Maar ik dacht: ik probeer het gewoon.” En zo begon het. Niet zonder hobbels, het was zoeken naar structuur, naar rollen, naar samenwerking met vrijwilligers, maar Joan hield vol en binnen mum van tijd lukte het om samen met de cliënten iets op te bouwen.

De ziel van de kinderboerderij
Wat Joan al die jaren heeft gedaan, laat zich niet makkelijk samenvatten. Formeel begeleidt hij dagelijks zo’n elf cliënten van Dichterbij op de boerderij. Maar wie hem aan het werk ziet, merkt dat het veel meer is dan begeleiding alleen. Iedereen heeft hier zijn eigen taak. De één doet de dieren, de ander zet het vuilnis aan de weg, weer een ander maakt de parkronde of helpt in de tuin. “Van afwassen tot het voeren van dieren, van boodschappen doen tot poep scheppen, alles komt voorbij,” vertelt Joan. “Het belangrijkste is dat ze zich ontwikkelen. Kleine stapjes, soms jaren werk, maar als je vooruitgang ziet, dan is dat zó mooi”, vertelt hij trots. Terwijl we praten, loopt een van de cliënten naar hem toe. “Joan, mag dit zo?” vraagt hij. Joan kijkt, knikt en geeft een korte aanwijzing. Alles gaat vriendelijk, rustig, met eindeloos geduld. Dat is ook zijn kracht: de sfeer bepalen, rust brengen, mensen laten groeien. “Als ik rustig blijf, blijven zij dat ook,” legt hij uit. “Als je zelf onrustig bent, worden zij dat ook. Dus ik blijf altijd positief, altijd op zoek naar oplossingen.” En die aanpak heeft gewerkt. Van jongeren die zich moeilijk konden uiten tot ouderen die al decennia op de boerderij komen: ze vonden allemaal een plek onder Joans vleugels.

Een belangrijke plek
In de loop der jaren is de Kienehoef veel meer dan alleen een kinderboerderij geworden. Het is een ontmoetingsplek, een onderdeel van het dorp. “We krijgen gemiddeld zestig scholen per jaar op bezoek,” vertelt Joan trots. “Scholen uit de hele regio. Integratie is zo belangrijk, dat kinderen al vroeg leren dat iedereen mee kan doen.” Om alles goed te laten verlopen is de samenwerking met de ouders van de cliënten voor hem ook altijd een onmisbare factor geweest. “Ouders vertrouwen je hun kind toe. Dat is niet niks. Dat moet je serieus nemen”, zegt hij resoluut. En dat deed hij. Met hart en ziel.

Niet stilzitten
Joan heeft er vrede mee dat hij gaat stoppen. De afgelopen jaren werkte hij al wat minder en onlangs is zijn eerste kleinkind geboren. “Het is natuurlijk geweldig om daarvan te genieten, daarom is de tijd nu rijp om gebruik te maken van de mogelijkheid om wat eerder met pensioen te gaan. Maar stilzitten? Dat nooit”, zegt hij resoluut. En dat zal ook zeker niet, aangezien hij ook nog een bedrijf runt waarmee hij artiesten boekt en evenementen organiseert. Van optredens, feesttenten en alles ertussenin. “En natuurlijk zal ik nog regelmatig langskomen op de boerderij. Ik kan hier niet zomaar wegblijven. Dit is een beetje mijn tweede thuis.”

Afscheid met een gouden randje
Afgelopen donderdag werd er voor hem een grote afscheidslunch georganiseerd. Een soort kerstlunch, maar dan speciaal voor hem. “Kipjes, warme broodjes, soep…” somt Joan op. “Ze hadden er werk van gemaakt. Met alle cliënten en vrijwilligers erbij was het reuze gezellig.” Dat hij gemist gaat worden, staat buiten kijf. Zijn ervaring, zijn rust, zijn humor, zijn vermogen om iedereen op zijn gemak te stellen, dat laat een leegte achter. Maar zijn team neemt het stokje met vertrouwen over. “We hebben een fantastisch team van drie vaste mensen,” zegt Joan. “Iedereen met zijn eigen kwaliteiten. Die gaan dit helemaal redden.”
Als ons gesprek erop zit, staat Joan meteen weer op. Er moet nog soep worden geproefd, dieren worden gevoerd, iemand wil weten waar de bezem ligt. Het is alsof hij niet weg kan lopen van de plek die hij zo lang draaiende hield. “Ik ga de cliënten en de sfeer hier het meest missen,” zegt hij. “Maar ik heb mijn doel bereikt. Ik heb de mensen hier zien opbloeien. En dat is het mooiste wat er is.” Hij kijkt rond. De gehaktballen zijn klaar. De pannen staan te pruttelen en buiten wordt nog steeds geveegd. Hier klopt Joans hart en zal dat altijd blijven doen, ook na zijn pensioen.

‍